أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
86
قانون ( فارسى )
فصل دوم - تشريح ماهيچههاى صورت آنچه آشكار است اينكه تعداد ماهيچههاى صورت به اندازه اندامهاى متحرك صورت است و اندامهاى متحرك صورت عبارتند از : پيشانى ، دو كره چشم ، دو پلك زبرين ، گونه باشتراك لبها ، كناره پرههاى بينى و آرواره زيرين . فصل سوم - تشريح ماهيچه پيشانى حركت پيشانى بوسيله ماهيچه باريك و متمايل به پهن و غشائى ( غلاف عضلانى ) صورت مىگيرد كه در زير پوست پيشانى گسترش يافته است و با آنچنان درهم آميخته است كه گوئى جزئى از آن است و ممكن نيست اين دو را از هم جدا كرد . در اين درآميختگى نزديك نيازى به وتر نيست و پيشانى بطور مستقيم ماده حركت را از ماهيچه دريافت مىدارد . عامل حركت ، پوستى چنان پهن و سبك است كه بوسيله وتر نشايد آن را جنبش داد . با جنبش اين ماهيچه ، ابروها بالا مىآيند و وقتى اين ماهيچه به خود سستى مىدهد چشم را در برهم نهادن پلك يارى مىنمايد . فصل چهارم - تشريح ماهيچههاى كره چشم حركت كره چشم بر عهده شش ماهيچه است « 112 - الف » چهار ماهيچه از آنها در چهار سمت بالا و پائين دو گوشه چشم است و اين ماهيچههاى گوشهاى ، چشم را به سوى خود مىگردانند و دو ماهيچه ديگر مورب هستند و كره چشم را بطور دايرهاى مىچرخانند . در عقب كره چشم ماهيچهاى « 112 - ب » وجود دارد كه عصب توخالى را - كه بعدا به آن اشاره خواهيم كرد - در خود جاى داده است و آن عصب در كره چشم و آنچه با كره چشم است چنگ مىزند و آن را سنگين مىكند و نمىگذارد كه چشم چنان سست شود كه از حدقه بيرون جهد و در موقع خيره شدن آن را نگهميدارد . چون پوششهاى رباطى اين ماهيچه آن را از انشعاب بازداشته است پژوهشگران را دچار ترديد ساخته است : برخى آن را يك ماهيچه و عدهاى دو ماهيچه و گروهى سه ماهيچه تصور مىكنند ، ولى اين ماهيچه ( ماهيچهء مولر ) بهر صورتى كه باشد داراى يك سر است .
--> ( 112 - الف ) - ماهيچههاى : راست فوقانى - راست تحتانى - راست خارجى - راست داخلى - مايل فوقانى - مايل تحتانى ( 112 - ب ) - حلقه اوتار مشترك ماهيچههاى چشم كه عصب بينائى را احاطه كرده است .